Gofal cyn-ysgol

Dyddiad: 27/09/2017

Oherwydd y pwysau ariannol enfawr sy’n wynebu Cyngor Gwynedd yn sgil toriadau gan y llywodraeth, roedd lleihau’r arian oedd yn cael ei wario ar drefniadau gofal plant cyn-ysgol yn un o’r opsiynau yn ymgynghoriad cyhoeddus Her Gwynedd.

Gan na chafodd yr opsiwn yma ei flaenoriaethu gan drigolion lleol o blith rhestr gwasanaethau y dylid eu diogelu, mae’r Cyngor wedi bod yn edrych ar ffyrdd y gallai sicrhau’r arbediad o £100,000 mae angen ei ganfod tra’n parhau i gynnig brecwast ysgol am ddim.

Ar hyn o bryd, mae 75 o ysgolion cynradd Gwynedd yn cynnig gofal plant cyn-ysgol. Mae’r amseroedd yn amrywio rywfaint, ond yn gyffredinol mae’r gofal plant cyn ysgol o 8am tan 8.50am, gyda chynllun brecwast am ddim Llywodraeth Cymru yn cael ei ddarparu yn ystod rhan o’r cyfnod yma.

Fel rhan o’r gwaith o adnabod arbedion, mae’r Cyngor wedi cynnal ymgynghoriad cyhoeddus gyda dros 1,400 o ymatebion gan ofyn i’r cyhoedd os byddant yn awyddus i’r Cyngor:

- darparu brecwast am ddim rhwng 8.25am a 8.50pm, ond gwneud i ffwrdd gyda’r gofal plant cyn-ysgol am ddim sy’n cael ei ddarparu rhwng 8am a 8.25pm;

- darparu brecwast am ddim rhwng 8.25am a 8.50pm a chyflwyno ffi am ddarparu gofal plant ar gyfer rheini sydd yn awyddus ei dderbyn rhwng 8am a 8.25pm. Pe byddai’r cynnig yma yn cael ei ddewis, ni fyddai unrhyw ffi yn cael ei godi ar gyfer y brecwast ysgol am ddim rhwng 8.25am a 8.50pm.

(amseroedd enghreifftiol)

O blith rheini gymerodd rhan, roedd 72.8% yn ffafrio cadw amser presennol y clwb brecwast a chodi ffi am yr elfen gofal, yn hytrach na lleihau oriau’r clwb. Roedd dros 60% hefyd yn teimlo y dylai rhieni gyda thri neu fwy o blant dderbyn disgownt.

Gyda hynny, mae adroddiad sy’n cael ei gyflwyno i Gabinet y Cyngor ar 3 Hydref yn argymell codi ffi o 80 ceiniog am yr elfen gofal plant cyn ysgol, gyda gostyngiad i deuluoedd lle mae tri neu ragor o blant yn mynychu’r clwb brecwast.

Meddai’r Cynghorydd Gareth Thomas, Aelod Cabinet Addysg Cyngor Gwynedd:

“Mae trigolion Gwynedd yn ymwybodol fod yr arian mae’r Cyngor yn ei dderbyn i ddarparu gwasanaethau lleol wedi ei dorri’n sylweddol gan y llywodraeth ers nifer o flynyddoedd. Gyda dim arwydd fod hyn am newid yn y dyfodol agos, mae’n anorfod fod gofyn i ni fel Cyngor ystyried ffyrdd o bontio’r bwlch ariannol mewn rhai meysydd os ydan ni am barhau i gynnig gwasanaethau i’r cyhoedd.

“Fel rhan o’r ymdrechion yma, mae cyflwyno arbedion i’r cynllun gofal cyn-ysgol wedi ei adnabod fel un o’r opsiynau. Mae’n rhaid pwysleisio nad ydi hyn yn golygu unrhyw newid i’r elfen brecwast am ddim sy’n cael ei gynnig mewn ysgolion ar draws y sir.

“Ar ôl edrych ar ffyrdd mae cynghorau eraill wedi cyflwyno newidiadau i’r gwasanaeth yma tra’n parhau i ddarparu brecwast am ddim, fe wnaethon ni adnabod dau opsiwn posib a holi barn y cyhoedd am y ffordd ymlaen. Mi hoffwn i ddiolch i bawb wnaeth gymryd rhan yn yr ymgynghoriad, mae’r sylwadau a’r adborth sydd wedi ei dderbyn wedi bod o gymorth mawr wrth i ni ystyried y ffordd orau ymlaen.

“O ystyried yr ymatebion yn fanwl, mae’n amlwg fod y mwyafrif o bobl yn awyddus i ni barhau i gynnig y darpariaeth gofal cyn ysgol ond gan godi ffi am yr elfen yma a dyna sy’n cael ei argymell. Roedd y sylwadau a gyflwynwyd hefyd yn adnabod awydd i gynnig gostyngiad i deuluoedd lle mae nifer o blant yn mynychu’r clwb ac rydan ni wedi ystyried hyn ac yn bwriadu cynnig gostyngiad i deuluoedd lle mae tri neu ragor o blant yn mynychu.”

Bydd y mater yn cael ei ystyried gan Gabinet y Cyngor ar 3 Hydref. Mae manylion am y cynllun i’w weld yma

Os bydd penderfyniad i gymeradwyo’r newid, bydd y Cyngor yn cysylltu gyda theuluoedd i egluro’r trefniadau a fyddai’n dod yn weithredol o 6 Tachwedd.